Voor- en nadelen schaliegaswinning


Hier een overzicht van de belangrijkste voor- en nadelen van schaliegaswinning.


Wat zijn de voordelen van schaliegaswinning?

Het winnen van schaliegas heeft natuurlijk voordelen. Het is een oplossing voor de slinkende aardgasreserves. Ook zorgt het voor onafhankelijkheid, meer werkgelegenheid en meer geld.

 

Oplossing slinkende aardgasreserves

Schaliegas kan een oplossing zijn voor de slinkende aardgasreserves. Volgens het International Energy Agency (IEA) hebben we nog voor zo’n 130 jaar genoeg aardgas. Rekenen we echter schaliegas en andere onconventionele aardgassen mee, dan hebben we nog genoeg aardgas voor ruim 250 jaar.
 

Onafhankelijkheid

Een land dat in zijn eigen energie kan voorzien, heeft macht. De VS kunnen door schaliegas in 2030 zelfvoorzienend zijn. Ze worden dan onafhankelijk van gas en olie uit het Midden-Oosten. Europa blijft afhankelijk, tenzij ook wij gaan boren naar nieuwe energiebronnen.          
                 

In de Nederlandse bodem bevindt zich zo’n 200 tot 500 miljard m3 schaliegas. Elk jaar verbruiken wij gemiddeld 51 miljard m3. Nederland zou dus met dank aan schaliegas vier tot tien jaar zelfvoorzienend kunnen blijven. Dit versterkt onze positie op de wereldmarkt. Polen is ook zo’n land dat graag zelfvoorzienend wil zijn. Het land zou dan minder afhankelijk zijn van Rusland, de grootste gasexporteur naar Polen.
 

Meer werkgelegenheid

Het boren naar schaliegas en –olie levert meer werkgelegenheid op. Volgens hoogleraren op het gebied van milieu en duurzaamheid levert schaliegaswinning in Nederland een paar duizend banen op.
 

Meer geld

Met schaliegaswinning kan veel geld worden verdiend. Nederland zou 20 tot 30 miljard euro kunnen verdienen aan schaliegas. Hiermee zouden grote kostenposten kunnen worden gedekt. Denk aan de pensioenen van de volgende generatie.                

                             

Wat zijn de nadelen van schaliegaswinning?

Helaas zitten er ook heel veel nadelen aan de winning van schaliegas. Hier de belangrijkste op een rijtje.
 

Vervuiling waterbronnen

Om het gesteente te kraken, wordt er een mengsel van water, zand en chemicaliën in de grond gespoten. Bij het oppompen van het gas komt zo’n tien tot veertig procent van de ingespoten vloeistof mee omhoog. Dit afvalwater bevat onder meer chemische substanties, kankerverwekkende stoffen en radioactief materiaal. Het meeste afvalwater wordt naar zuiveringsbedrijven gebracht. Diekunnen het water echter niet altijd goed zuiveren. Zo kan het voorkomen dat het drinkwater van duizenden mensen wordt vervuild.

In Pennsylvania, VS, is bijvoorbeeld zeventien keer zoveel methaan aangetroffen in drinkwaterputten nabij gasboringplekken dan in putten op andere plaatsen. Methaan zorgt ervoor dat water niet goed kan zuiveren en er metalen achterblijven. Bovendien veroorzaakt een te hoge concentratie methaan in drinkwater explosie- en verstikkingsgevaar. De vervuiling van het drinkwater kan veroorzaakt zijn door lekkende pijpleidingen, niet goed afgedichte putten of de breuken die fracken veroorzaakt. Hierdoor kunnen methaangassen omhoog komen.

Een deel van de geïnjecteerde vloeistof blijft in de grond achter. Waaronder dus chemicaliën. Deze chemicaliën worden bij het fracken gebruikt om het frackproces en de gasstroom te optimaliseren en gasbuizen te beschermen. De achtergebleven chemicaliën moeten minstens een kilometer van grondwater vandaan zitten. Hoe chemicaliën zich gedragen, is echter nog niet bekend. Misschien dat deze stoffen dus na verloop van tijd toch richting het grondwater bewegen en in het drinkwater terechtkomen.

Gelukkig gelden in Nederland strengere wettelijke normen dan in de VS. Echter, ook onze regelgeving is nog niet afgestemd op de winning van onconventioneel gas. Er is meer kans op lekkages dan bij de winning van conventioneel gas. Bij het winnen van onconventioneel gas zijn namelijk veel meer boorputten nodig dan bij het winnen van conventioneel aardgas. Ook is het moeilijk om putten voorgoed af te dichten. Staal roest weg en cement gaat rotten. Daarnaast is het de vraag of de Nederlandse zuiveringsinstallaties het water wél goed kunnen zuiveren, in tegenstelling tot de Amerikaanse. Duidelijk is dat er meer onderzoek nodig is voordat we veilig naar schaliegas kunnen zoeken. Pas als uit nauwkeurig, onafhankelijk onderzoek is gebleken dat het boren naar het 'nieuwe' gas veilig is, kan het voordelig zijn voor ons land.      

      
Aantasting natuur en landschap

Voor het winnen van schaliegas zijn veel boorputten nodig. Dit tast de natuur en het landschap aan. Soms zullen wegen kapot gaan en bomen worden gekapt. Zo zouden er boorputten kunnen komen te staan in beschermde natuurgebieden. Denk aan het natuurgebied Kampina tussen Boxtel en Oisterwijk of de Veluwe. Burgers en lokale overheden hebben weinig invloed op beslissingen over boorlocaties. Alleen de minister beslist hierover. De kans dat in deze gebieden boorputten worden neergezet is dus vrij groot.
 

Ongelukken

In onder andere Amerika en Australië heeft schaliegaswinning al diverse ongelukken veroorzaakt.

Het Australische Arrow Energy wilde in mei 2011 een pomp installeren. Er ging iets mis met het veiligheidsmechanisme. Meer dan 24 uur spoot gas en water veertig meter de lucht in. Gelukkig bleven de aannemers ongedeerd.

Het Amerikaanse Chesapeake veroorzaakte in april 2011 een lekkage in Pennsylvania doordat apparatuur brak tijdens het fracken. Daardoor kwamen gevaarlijke chemicaliën in een beek terecht. Mensen die dicht bij de beek woonden moesten tijdelijk evacueren. In februari 2011 vlogen drie tanks van hetzelfde bedrijf in brand. Drie werknemers raakten daardoor gewond.
 

Aardbevingen

Door het fracken kunnen aardbevingen ontstaan. Rene Peters, directeur van de organisatie van Toegepast-Natuurwetenschappelijk Onderzoek (TNO), legt in een aflevering van Altijd Wat (tweede filmpje) uit hoe dat kan. Tijdens het fracken kunnen natuurlijke breuken in trilling worden gebracht, die een aardbeving kunnen veroorzaken. Volgens Peters kun je als je geen zware aardbevingen opwekken als je van te voren goed onderzoekt waar natuurlijke breuken liggen en daar niet te dichtbij boort. Peters raadt dus aan voor het boorproces altijd een grondig seismisch onderzoek uit te voeren. Zo worden versterkte effecten van bodemtrilling vermeden.

In Polen is er bij het onderzoek waarschijnlijk iets niet helemaal goed gegaan. Daar heeft een beving van 4 tot 6 op de schaal van Richter bij het plaatsje Otyn grote scheuren in huizen veroorzaakt. De kerk is zelfs helemaal ingestort. Het kan bijna niet anders dan dat de schade veroorzaakt is door fracken. Het gasbedrijf begon in de omgeving van Otyn op 20 juli 2011 te boren. De kerk stortte op 8 augustus 2011 in. Daarna vertrok het gasbedrijf uit het gebied, terwijl ze eigenlijk nog tot september zouden blijven.

Ook in Blackpool, Engeland, zijn eind april en begin mei 2011 twee aardbevingen (1,5 en 2,3 op de schaal van Richter) geweest tijdens het frackproces. De proefboringen zijn daarom stilgelegd. Cuadrilla, het verantwoordelijke boorbedrijf, heeft toegegeven dat de bevingen zijn veroorzaakt door de proefboringen.

In Amerika komen ook meer aardbevingen voor in gebieden waar naar schaliegas geboord wordt.

In Nederland zijn bij de winning van 'gewoon', conventioneel gas in Groningen al een paar aardbevingen ontstaan. Huizen zijn daardoor beschadigd. Dit kan dus ook gebeuren bij het boren naar schaliegas. Dit kan huizen en belangrijke datacentra van banken aantasten. In Boxtel ligt bijvoorbeeld een datacentrum van de Rabobank. Dit centrum is belangrijk voor het betalingsverkeer in Zuid-Holland. Zou hier een beving ontstaan, dan zorgt dat voor veel mensen voor overlast.
 

Klimaatverandering

Schaliegaswinning kan de klimaatverandering verergeren. Schaliegaswinning kost meer energie dan de winning van conventioneel gas. Het maken van speciaal zand en chemicaliën voor het fracken en het frackproces zelf kosten veel energie. 

Ook is er bij schaliegaswinning meer kans op het lekken van methaan dan bij de winning van conventioneel gas. Bij eerst genoemde winning worden giftige stoffen in de grond gespoten om het gesteente te breken en het gas te bevrijden, bij tweede genoemde winning niet. Eenmaal in de atmosfeer blijft methaan ongeveer 12 jaar hangen. Een kilo methaan warmt de aarde 25 tot 72 keer meer op dan een kilo kooldioxide (CO2). Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) stelt dat de aarde door schaliegas en andere broeikasgassen meer dan drie graden Celsius zal opwarmen. 

Wel moet vermeld worden dat boorputten in Nederland waarschijnlijk beter worden aangelegd dan in Amerika. Ook zal methaan hier beter uit het afvalwater kunnen worden gehaald. De eisen voordat er geboord mag worden, zullen strenger zijn. Bovendien zullen er meer controles plaatsvinden. Toch bestaat ook in ons land kans op methaanlekkages.
 

Vertraging ontwikkeling duurzame energie

Door schaliegas zal er minder motivatie zijn om te investeren in duurzame energie. Schaliegas is namelijk een goedkoop alternatief voor duurzame energie. Als andere landen wél blijven investeren in duurzame energie, gaat Nederland achterlopen op deze markt. Als deze markt dan weer aantrekt, kunnen we niet meer meeconcurreren.    
 

Geluidsoverlast

Het boren naar gas maakt nogal lawaai. Dit kan dus geluidsoverlast veroorzaken.